Başevo (Bashevo) köyünden Orta Çağ kalesi Krivus'a ulaşmak için köyün kuzeybatı ucundan başlayan işaretli patikayı takip etmelisiniz. Bu yol sizi çalılıkların ve ormanın içinden geçirir, yol boyunca da kale duvarlarının kalıntılarını görebilirsiniz. Dönüş aynı güzergahtandır.

Материалът Крепост Кривус е публикуван за пръв път на Visit Kardzhali.

Keyfini çıkarabileceğiniz inanılmaz manzarasından dolayı Monyak dağ zirvesine (586 m) tırmanmaya değer. Akbabaların da yaşadığı sarp kayalıklar, Studen Kladenets barajı, Kırcaali şehri ve büyüleyici Doğu Rodoplar zirveden bakıldığında gözünüz kamaştıracak yerlerden sadece birkaçıdır.

Monek'ten Vişegrad Kalesi'ni de görebilirsiniz.

Zirveye giden yol iyi işaretlenmiştir. Yaz aylarında gölgenin olmadığı kısımlar olduğundan beraberinizde çokça içme suyu getirin.

Yüzyıllardır zirveyi koruyan kalenin tarihi, yüksek ve kayalık zirveden görülen manzara kadar etkileyici ve büyüleyici. Mevcut Orta Çağ kaynaklarına göre, 12.-14. yüzyıllarda Ahridos'un en büyük şehri, Kırcaali şehrinin doğusunda, Orta Arda vadisinde bulunan Mneakos kalesiydi. Şiroko Pole köyünün yukarısında bulunan bu büyük kalenin kalıntıları, şehrin Veselçani mahallesinde bulunan piskoposluk merkezine yakın ve doğrudan optik görünürlüktedir. Onlardan biraz uzakta, şu anki Vişegrad köyünün yakınında, büyük kaleye 2 km uzaklıkta, duvarları günümüzde de mükemmel bir şekilde korunmuş olan ve halk arasında Vişegrad kalesi olarak bilinen başka bir kale daha bulunmaktadır. Perperikon'la birlikte Mneakos, yazılı tarihi kaynaklarda Doğu Rodoplar'ın en çok bahsedilen kalesidir. 13. yüzyılda Orta ve Doğu Rodoplar'daki durumu en iyi anlatan kaynaklardan biri olan ve 1254-1255 Bulgar-Bizans savaşını anlatan Georgi Acropolitus'un "Tarih"inde adı geçmektedir. Ancak, Perperikon'dan farklı olarak, Mneakos'tan Yunan olmayan bir kaynakta da bahsediliyor. Kaynak XIII. yüzyılın ilk on yılına atıfta bulunuluyor. Fransız tarihçi Geoffrey de Villardouin tarafından anlatılan, 1205-1207 Bulgar-Latin savaşlarıyla ilgilidir. Tarihçi Latinlerin kamplarını Mneakos yakınlarında, Art (Arda) nehrinin bereketli ve güzel vadisinde kurduklarını ve orada ilk Latin imparatoru Baudouin'in Tarnovo'da öldüğünü kesin olarak öğrendiklerini çok ayrıntılı olarak anlatır. Burada, kalenin altında Latin İmparatorluğu'nun baronluk konseyi toplandığını ve yeni İmparator Henri'yi seçtiğini de. Üçüncü Haçlı Seferi'nin (1189-1192) tarihini anlatan daha eski bir Batı Avrupa kaynağında da Mneakos'tan bahsedildiği varsayılmaktadır.. O dönemde Trakya'ya saldıran Haçlılar, Philippopolis-Adrianopolis-Didimoteihon bölgesinde yağma baskınları düzenlemiştir. Eğer kaynakta sunulan bilgiler gerçekten Mneakos'a atıfta bulunuyorsa, o
zaman bu, Doğu Rodoplar'daki Orta Çağ kalesinden söz edilen ilk kayıt olacaktır.

Mneakos'un 13-14. yüzyıllarda Ahridos'un bölgesel merkezi olduğu göz önüne
tarihi kaynaklar, kaynaklardan bilinen birkaç vali ikamet ediyordu. 1993-1996'da kalede arkeolojik kazılar ve tam bir jeofizik araştırma gerçekleştirildi. Bunlar, Iv. Balkanski tarafından 1972-1973'te yürütülen kısmi sondajların devamı niteliğindedir. Yüksek tepenin eteğinde, kaya mezarları ve oyulmuş Trak nişleri de dahil olmak üzere farklı dönemlere ait anıtların kalıntıları bulundu.

Kale iki ayrı sur biriminden oluşur: bir dış şehir ve en yüksek kısımda bir iç kale. Bu Orta Çağ kalesi, üç tarafı dikey olan ve kendisini çevreleyen Arda Nehri'nin yüzlerce metre üzerinde yükselen son derece sarp bir taşlık tepe üzerinde yer almaktadır. Kale aynı zamanda Bulgar topraklarındaki en yüksek kalelerden biridir ve tepesi deniz seviyesinden tam olarak 586,7 m yüksekliktedir. Aynı zamanda ülkemizin en büyük kalelerinden biridir - müstahkem alan 20.000 metrekareyi aşmaktadır. Mneakos’un uzun ekseni neredeyse 0,5 km’dir. Kale duvarı şehrin yaklaşık yarısını, daha erişilebilir batı, güneybatı ve kuzey yönlerinden çevreler. Kuzeydoğu ve güneydoğuda, tahkimat yapılmasına gerek olmayan dik uçurumlar bulunmaktadır. Kale duvarları, Orta Çağ'ın karakteristik özelliklerini taşımaktadır, kırma taşlardan yapılmış ve güçlü beyaz harçla birleştirilmiştir. Duvar temelleri, daha iyi tutturmak için yer yer kesilmiş kayanın üzerine doğrudan inşa edilmiştir. Savunması daha zor olan batı ve kuzey tarafta kale duvarı daha sağlam ve açıkça daha yüksek inşa edilmiştir, güneybatıdaki ulaşılması zor kayalarda ise daha ince ve çok daha kısa bir duvar örülmüştür. Kale, inanılmaz yükseklikte inşa edilmiş duvarlarıyla bir zamanlar çok güzel ve etkileyici görünüyormuş. Tamamlanmış haliyle Mneakos şehrinin giriş alanının çevresinde ve güneydoğusunda üç kule bulunuyordu. Kalenin en doğu kısmını oluşturan ve doğu yönünü savunan iç kalenin çok sayıda kulesini saymazsak tabi.

Kalenin girişinin 50 m kuzeyinde ve dışında, sakinler kazılar sırasında keşfedilen büyük bir su deposu inşa ettiler. Sarnıç, kayalardaki doğal bir faydan yararlanarak yapılmıştı, ancak ayrıca dörtgen bir plan elde etmek için oyulmuştu. Havuz, bol miktarda beyaz harçla bağlanmış taş ocağı taşlarıyla kaplıydı. Havuz, kale duvarının altında yaklaşık yüz metre uzaklıkta bulunan bir göletten gelen suyla doldurulmuş ve bu amaçla, sahada bulunan parçalardan da anlaşılacağı üzere, kil borulardan yapılmış bir su temin sistemi inşa edilmiştir. Depo ayrıca yağmurla da besleniyordu. Kalenin içinde, iç surun yaklaşık 70 m güneybatısında bulunan, Ivan Balkanski tarafından tescil edilen ve daha sonra incelenen büyük bir çok katlı binanın bodrumunda başka bir su toplama havzası keşfedildi. Binanın güneye bakan harika bir cephesi vardı, aynı zamanda kuzey rüzgarlarından kayalar tarafından iyi korunuyordu ve kaleye yakın bir yerde bulunması nedeniyle, arkeolojik kazılar sırasında keşfedilenlere bakılırsa, yüksek rütbeli bir kişinin, belki de garnizon şefinin burada yaşamış olması muhtemeldir. Bazı yerlerde, oyulmuş kaya yeraltı katında bir duvar görevi görmüş, üst katların var olmayan duvarları için yükseklikte bir yatak kesilmişken, diğerlerinde beyaz harçla bağlanmış kırık taşlardan bir astar yapılmıştır. Zemin, keskilerle mükemmel bir şekilde düzleştirilmiş ve kırık tuğla ve kırık seramik kap parçalarıyla kalın bir hidrofobik harç tabakasıyla kaplanmış doğal kayadan yapılmıştır. İçme suyu, iyi şekillendirilmiş bir su toplama yüzeyi vasıtasıyla toplanan bu bodrumda depolanmıştır. Yağmur suyu, ustalıkla inşa edilmiş kanallar aracılığıyla sarnıca yönlendirilmiştir.

Kale iki ayrı sur biriminden oluşur: bir dış şehir ve en yüksek kısımda bir iç kale. Bu Orta Çağ kalesi, üç tarafı dikey olan ve kendisini çevreleyen Arda Nehri'nin yüzlerce metre üzerinde yükselen son derece sarp bir taşlık tepe üzerinde yer almaktadır. Kale aynı zamanda Bulgar topraklarındaki en yüksek kalelerden biridir ve tepesi deniz seviyesinden tam olarak 586,7 m yüksekliktedir. Aynı zamanda ülkemizin en büyük kalelerinden biridir - müstahkem alan 20.000 metrekareyi aşmaktadır. Mneakos’un uzun ekseni neredeyse 0,5 km’dir. Kale duvarı şehrin yaklaşık yarısını, daha erişilebilir batı, güneybatı ve kuzey yönlerinden çevreler. Kuzeydoğu ve güneydoğuda, tahkimat yapılmasına gerek olmayan dik uçurumlar bulunmaktadır. Kale duvarları, Orta Çağ'ın karakteristik özelliklerini taşımaktadır, kırma taşlardan yapılmış ve güçlü beyaz harçla birleştirilmiştir. Duvar temelleri, daha iyi tutturmak için yer yer kesilmiş kayanın üzerine doğrudan inşa edilmiştir. Savunması daha zor olan batı ve kuzey tarafta kale duvarı daha sağlam ve açıkça daha yüksek inşa edilmiştir, güneybatıdaki ulaşılması zor kayalarda ise daha ince ve çok daha kısa bir duvar örülmüştür. Kale, inanılmaz yükseklikte inşa edilmiş duvarlarıyla bir zamanlar çok güzel ve etkileyici görünüyormuş. Tamamlanmış haliyle Mneakos şehrinin giriş alanının çevresinde ve güneydoğusunda üç kule bulunuyordu. Kalenin en doğu kısmını oluşturan ve doğu yönünü savunan iç kalenin çok sayıda kulesini saymazsak tabi.

Ama aslında anlatılan her hikaye ve tüm tarihi gerçekler bir noktada anlamını yitirir. Ve zirveye hangi yolu seçerseniz seçin, ister Shiroko Pole köyünün başlangıcında sağdaki eski yolu, ister sağdaki, Kırcaali şehrinden gelen ana yoldaki sapağı (burada tarihi ve diğer simge yapılara atıfta bulunan kahverengi tabelalar vardır) takip edin. Nefes kesen manzara ve yüzyıllar önce bizim gibi başkalarının da aynı yerde, uçurumun tepesinde durup, uçsuz bucaksız Rodop Dağları'na bakarak, aynı renkli ve pitoresk resme hayranlıkla bakarak, belki de son nefeslerini vererek, herkesi büyüleyici atmosfere daldırdığını ve onlara enerji yüklediğini düşünüyorum, bu da onları konuşamaz hale getirecek ve bu peri masalına ve güzel ülkemizin bu küçük parçasına tekrar tekrar geri dönmeyi arzulamalarına neden olacaktır.

Bir GPX dosyasını akıllı telefonla açmak için önceden şu uygulamalardan birini yüklemiş olmanız gerekir: GPX Viewer, Osmand veya Oruxmaps.

Материалът Връх и крепост Моняк (Монек) е публикуван за пръв път на Visit Kardzhali.

Използвани са местни ломени камъните, добре обработени само от лицевата страна, хоросанът има бял цвят, вътрешността на стената е запълнена с необработени камъни, споени с обилен хоросанов разтвор. Куртината е построена направо върху скалите, без да се издълбава специално легло за основите. Дългата страна на замъка е в посока изток-запад. Отбранителните възможности на крепостната стена са подсилени с три кули: една полукръгла и две правоъгълни. Предполага се, че са били триетажни, като подземията или първият етаж са служели за водохранилища, в тях стените са измазани с хоросанова мазилка (до 2 см). Изкачването в кулите е било осъществявано от вътрешни каменни стълби, от които са запазени в две от кулите. Входът на крепостта се е намирал в най-източната част, като от него са запазени 7 стъпала, издълбани в скалата. Запазени са и основи от помещението, служело за живеене на пазещите входа. Вероятно вратата е била затваряна чрез вдигане – вертикално. Помещенията са построени в южната и югоизточната част на крепостта, като вътрешната страна на куртината е външната им страна. Регистрирани са 8 на брой, построени едно до друго, с максимални размери 10,95 х 5,80 м и минимални размери 2,50 х 1,70 м. Междинните стени имат дебелина 1 м. Приземният етаж е дълбок 5,60 м, като е служел за склад или водохранилище, като са обитавани горните два етажа. Запазени са леглата на напречните греди, носещи тавана и пода на помещенията. В някои от зидовете са запазени сантрачи. Крепостта е проучвана в периода 1971-1973 г. под ръководството на проф. Стамен Михайлов и археолога Иван Балкански, тогавашен уредник на Историческия музей в Кърджали. Като при провеждането на археологическите разкопки са намерени 1237 метални предмета (част от тях са 71 железни стрели, части от шлем, 2 брадви, 11 фрагмента от бронзови и железни кръста и 94 ножчета). Намерено е голямото количество керамичен материал (няколко цели глинени съда), както и множество бронзови корубести монети от този период. Писмени сведения за средновековната крепост Устра намираме в „Анали“ на Георги Акрополит (XIII в.) и произведенията на Ана Комнина и Йоан Кантакузин. (Източно-родопски крепости. Иван Балкански, София, 1977 г.)

Струва си да се отбележи, че в близост до средновековната крепост Устра се намират руините на тракийска крепост от желязна епоха. Тя се намира в местността „Сиври кая“ (Остри камъни) – скалист връх над с. Устрен, като крепостта е разположена на северния му склон.

За да се стигне до средновековната крепост на идване от гр. Джебел, точно преди влизане в с. Устрен, трябва да се поеме по черен път, който е указан с кафява табела (обозначаващи културно-историческите и природни забележителности у нас). Дори от тази отбивка може да се види скалата с крепостта. Пътят продължава около 2 км и извежда до бившата хижа „Устра“, която сега е ремонтирана и работи като къща за гости. Там е подходящо място за пренощуване преди или след посещение до крепостта. До крепостта се стига за 20-ина минути пеш по тясна и стръмна пътечка, дълга около 700 м. На самата пътека има указателни надписи. Всеки би могъл и да остави колата си в селото, ако тя не може да премине по пътя. След това разстоянието до къщата за гости отнема малко повече от половин час пеш. Другият маршрут, който може да се използва започва от с. Лебед, но не е обозначен и е по-труден за откриване. Но дружелюбните, местните хора го знаят много добре и могат с удоволствие и усмивка да ориентират всеки турист.
Най-трудният момент и при двата варианта са последните метри преди достигането до крепостта, защото се минава по скала, тъй като подстъпът към входа не е благоустроен. Но всяко препятствие си заслужа, след като веднъж стигнете до върха и видите спиращата дъха гледка от горе. На където и да погледне човек вижда зашеметяващата родопска шир. Сякаш времето и дъхът ти спират, не би могъл да откъснеш очи от неповторимия пейзаж, дори тялото ти не иска да помръдне и да се откъсне от това вълшебно място. Поемайки по пътя надолу, вървейки сред тишината, единственото
което усещаш е покой и мир в себе си.

Материалът Средновековна крепост Устра е публикуван за пръв път на Visit Kardzhali.