Φτάνοντας, από το πανέμορφο δασικό μονοπάτι, στους πρόποδες του βραχώδους όγκου, αντικρίζοντάς τον, με νότιο προσανατολισμό, δεν έχουμε παρά να μετατοπίσουμε το βλέμμα μας ελαφρώς προς τα αριστερά, χαμηλά, από τον ψηλό βράχο, για να παρατηρήσουμε ότι κρύβει το μυστικό όχι μόνο του μυστηριώδους προσώπου, το οποίο, είτε το έχει σμιλέψει η Μητέρα Φύση, είτε έχει παρέμβει και το χέρι του ανθρώπου, στη βάση του βραχώδους όγκου κρύβεται η είσοδος του σπηλαίου. Ήδη πατώντας μπροστά στην είσοδό του μαγευόμαστε από αυτό που βλέπουν τα μάτια μας, γιατί συνειδητοποιούμε ότι βρισκόμαστε μπροστά σε ένα μικρό σπήλαιο που μας θυμίζει έντονα το πασίγνωστο Σπήλαιο-Μήτρα (βρίσκεται σε κοντινή απόσταση, περίπου 1,5 χλμ, σε ευθεία γραμμή, στον απέναντι λόφο, στην αριστερή όχθη , στην περιοχή Tangardak kaya ). Η είσοδός του (από τα βορειοανατολικά) είναι αρκετά ψηλή, περίπου 5 μ., αλλά είναι εν μέρει φραγμένη από ένα μεγάλο κομμάτι βράχου που πιθανότατα αποκολλήθηκε πριν από εκατοντάδες χρόνια, ως αποτέλεσμα των φυσικών κλιματικών και φυσικών διεργασιών διάβρωσης και διάβρωσης του βράχου, ως εκ τούτου, το κατά προσέγγιση μήκος του από περίπου 34 μ. μειώνεται σε περίπου 26 μ. (με φυσική κλίση 10-15 μοιρών, και η ίδια είναι εν μέρει γεμάτη με χώμα και σπασμένα μικρά και μεγαλύτερα κομμάτια βράχου και το επίπεδο στο οποίο πατάμε δεν είναι στην πραγματικότητα το δάπεδό του). Καθώς στο κάτω μέρος του, ενάντια στο ελαφρύ σούρουπο που επικρατεί μέσα του, διακρίνεται μια αχτίδα φωτός, όπου υπάρχει ένα άλλο μικρό, στενό άνοιγμα, μεταφορικά μιλώντας μια είσοδος, ένα δεύτερο (νοτιοδυτικό-κορυφή, που πιθανώς σχηματίστηκε από το νερό που ρέει και ίσως διαμορφώθηκε σκόπιμα από ανθρώπινο χέρι), ένα μειωμένο αντίγραφο του κύριου προς το σπήλαιο, με διαστάσεις περίπου 0,70/0,40 μ.

Ο ήλιος, η αναγέννηση της ζωής. Αυτό είναι που το διαφοροποιεί από τον κλασικό τύπο των σπηλαίων-μητρών, αλλά δεν θα μπορούσαμε να μην παρατηρήσουμε, όταν κοιτάζουμε ολόκληρο το σπήλαιο, επίσης τις ομοιότητες, όπως η ρωγμή, αν και πιο χονδροειδής, που διατρέχει ολόκληρο το ανώτερο τμήμα (οροφή) του σπηλαίου, το συνολικό σχήμα της γυναικείας μήτρας, τα τοιχώματα που δίνουν την αίσθηση ότι δεν είναι μόνο έργο της φύσης, αλλά και ενός ανθρώπινου χεριού που το διαμόρφωσε στη μορφή που το βλέπουμε σήμερα. Και καθώς αρχίζουμε να μελετάμε πιο προσεκτικά τα τοιχώματα του σπηλαίου, παρατηρούμε επίσης τις πολλές μικρές, στις περισσότερες περιπτώσεις κυκλικές, διαφόρων μεγεθών, αλλά και πιο ποικίλου σχήματος, κόγχες, που επίσης δεν θα μπορούσαμε να πούμε με βεβαιότητα αν είναι έργο της συνεχούς ροής του νερού και των φυσικών διεργασιών που υπάρχουν στο σπήλαιο εδώ και πολύ καιρό, ή αν έχουν διαμορφωθεί σκόπιμα. Δεν μπορούμε να είμαστε σίγουροι, χωρίς λεπτομερέστερη έρευνα από ειδικούς, ότι πέσαμε τυχαία πάνω σε ένα νέο, στην περιοχή της Ανατολικής Ροδόπης, σπήλαιο τύπου «μήτρας», αλλά σίγουρα ανακαλύψαμε έναν ακόμη, από τους πολλούς κρυμμένους θησαυρούς, αυτής της μαγικής περιοχής, των φυσικών και ιστορικών θαυμάτων, της εκπληκτικής φύσης και των υπέροχων, ευγενικών και θερμών ανθρώπων.

Αλλά όταν στέκεσαι σε αυτό αισθάνεσαι καταπληκτικά, ελαφρώς παράξενα, μυστικιστικά, βαθιά, φέρνει ανάμεικτα συναισθήματα, μια ενσάρκωση της δύναμης της φύσης, αλλά και των ανθρώπινων πεποιθήσεων από την αρχαιότητα, της ιερής σχέσης τους με τη φύση, της λατρείας της δύναμης, του ουρανού, του ήλιου, της Μητέρας Θεάς, του θανάτου, της αναγέννησης (όπως η ίδια η φύση), συμβαίνει το σπήλαιο-προσκυνητάρι που βρίσκεται στα έγκατα του βουνού.

Материалът Пещера Светилище и едно от Каменните лица в Родопите е публикуван за пръв път на Visit Kardzhali.

Το γεφύρι κάνει εντύπωση με τις διαστάσεις του , την πέτρινη και ασύμμετρη κατασκευή του. Η γέφυρα βρίσκεται σε μια από τις σημαντικές διαδρομές που τον 18ο αιώνα περνούσε από την Ανατολική Ροδόπη και συνέδεε τη Φιλιππούπολη με την Κομοτηνή, περνώντας από το Κάρτζαλι, το Μομτσιλγραντ και το πέρασμα Μακάζα. Η διαδρομή του δρόμου διέρχεται από πολύ δύσκολο ορεινό ανάγλυφο, διασχίζει τις απόκρημνες όχθες του ποταμού Άρδα και των παραποτάμων του, τους ποταμούς Βαρβίτσα, Μποροβίτσα, Κρυμοβίτσα, Μπιάλα Ρέκα κ.λπ.

Φτάνοντας στο χωριό Nenkovo, η διαδρομή του δρόμου επιβάλλει τη διάσχιση του ποταμού Borovitsa, του οποίου η κοίτη είναι πολύ φαρδιά, ο οποίος, λόγω της τήξης του χιονιού και των έντονων βροχοπτώσεων, είναι πολύ γεμάτος με νερό. Αυτός είναι και ο λόγος που η διαδρομή του δρόμου διασχίζει το ποτάμι σε ένα πολύτοξο γεφύρι. Από το γεφύρι σώζονται τρία ανοίγματα και ένα ανάγλυφο. Είναι θαμμένο από παρασυρόμενα χαλίκια που σέρνει το ποτάμι, γεγονός που δεν καθιστά δυνατό τον προσδιορισμό του ύψους των θόλων, ούτε τη θέαση των θεμελίων των κολοβωμάτων. Το μήκος του είναι 59 μ. και το πλάτος του οδοστρώματος 2,90 μ. Είναι κτισμένο από λατομική ποταμίσια πέτρα, ενωμένη με κονίαμα. Μόνο οι ζωφόροι πάνω από τα ανοίγματα είναι χτισμένες από πέτρα. Το πεζοδρόμιο είναι από λιθόστρωτο. Στην κορυφή της ζωφόρου, στο κεντρικό, αναγράφεται με αραβικούς αριθμούς το έτος της κατασκευής.

Βρίσκονται στην επιφάνεια μιας πέτρας που βρίσκεται στη βόρεια πλευρά της γέφυρας,
στα αριστερά του θεμελιώδους λίθου. Το έτος 1195 είναι γραμμένο, στο σημερινό ημερολόγιο είναι 1780-1781 Δύο φοίνικες είναι χαραγμένες στην πλαϊνή ζωφόρο, στο μικρότερο σωζόμενο άνοιγμα. Μάλλον έτσι άφησε την «υπογραφή» του ο ανώνυμος οικοδόμος. (Alexander Antonov, Πέτρινες γέφυρες στη Βουλγαρία 15-20 αιώνες, 2019, σελ. 128-130)
Υπάρχουν τοπικοί μύθοι σύμφωνα με τους οποίους στα θεμέλια της γεφυρας χρυσός είναι θαμμένος.
οι πέτρες στη βάση έχουν σκαφτεί από ανθρώπους που αναζητούν τον θησαυρό. Το ανατολικό και το δυτικό τμήμα του έχουν ολοκληρωθεί και επισκευαστεί στη σύγχρονη εποχή, εξαιτίας αυτών των επιδρομών και των μανιασμένων νερών του ποταμού κατά τις περιόδους υψηλής στάθμης του χρόνου.
Και το μικρό χωριό της Ροδόπης Νένκοβο μοιάζει να έχει παγώσει στον χρόνο, με τη σιωπή και την ηρεμία του, με τους λίγους να παραμένουν στο χωριό, αλλά φιλικούς, ηλικιωμένους ανθρώπους να ζουν μια ζωή έξω από τη συνηθισμένη πορεία του χρόνου, συνδεδεμένοι με τη γη και φύση. Αλλά περπατώντας, ο καθένας μας, στα στενά πλακόστρωτα δρομάκια, ανάμεσα στα παλιά πέτρινα σπίτια με τις κεραμοσκεπές, κρύβοντας πίσω από τους τοίχους τους τις ιστορίες της ζωής του άλλου που πέρασαν τον περασμένο αιώνα, μαγευόμαστε από τη διατηρημένη ήσυχη και μυστικιστική ατμόσφαιρα αυτού του τόπου. Κάτι που θα μπορούσαμε να πούμε ότι συμβάλλει επίσης στο γεγονός ότι η μόνη σύνδεση του χωριού με τον υπόλοιπο κόσμο είναι η σχοινιά γέφυρα στην είσοδό του, που μοιάζει με κατασκευή η γνωστή σχοινογέφυρα (πάνω από τον ποταμό Βαρμπίτσα) στο
χωριό Λισίτσιτε, . Κάρτζαλι (βρίσκεται σε μια όχθη του φράγματος Studen Kladenets),
αλλά φυσικά σε μικρότερα μεγέθη.
Αν επιθυμείτε να φτάσετε στην πέτρινη γέφυρα κοντά στο χωριό Νένκοβο, ξεκινώντας από την πόλη
άρτζαλι προς το φράγμα Κάρτζαλι, θα περάσετε από το χωριό Σρεντίνκα και στη συνέχεια ο δρόμος συνεχίζει μέσα από τα χωριά Έντσετς, Ζελένικοβο, Μπλένικα, Πένιοβο, Νταζντοβνίτσα και Πάνταρτσι. Η διαδρομή περνάει από μερικά από τα πιο όμορφα τοπία, αποκαλύπτοντας πανοραμικές θέες προς το φράγμα Κάρτζαλι, την κοιλάδα του ποταμού Μποροβίτσα, καθώς και τις καταπράσινες κορυφές των βουνών Μπεζντίβεν (1140 μ.), Ραντιμάρ και Τσιλιάκα (1459 μ.). Λίγο μετά το χωριό Νταζντοβνίτσα, ακόμη και από τον ασφαλτοστρωμένο δρόμο, σε μία από τις στροφές, ανοίγεται μπροστά σας η θέα προς τις λαξευμένες βραχώδεις κόγχες, που βρίσκονται σε μεγάλα ύψη πάνω στους απόκρημνους βράχους. Μετά το χωριό Πάνταρτσι, ο δρόμος περνάει δίπλα από το όμορφο καταφύγιο "Μποροβίτσα", ενώ 5 χιλιόμετρα νότια του χωριού Νένκοβο, στα δεξιά του δρόμου, υπάρχει η πινακίδα προς το Σπήλαιο-Μήτρα.

Материалът Каменен мост при с. Ненково е публикуван за пръв път на Visit Kardzhali.