{"id":3247,"date":"2025-05-20T11:07:35","date_gmt":"2025-05-20T08:07:35","guid":{"rendered":"https:\/\/visitkardzhali.com\/?p=3247"},"modified":"2025-05-21T11:16:37","modified_gmt":"2025-05-21T08:16:37","slug":"skalni-nishi-v-iztochni-rodopi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/visitkardzhali.com\/tr\/skalni-nishi-v-iztochni-rodopi\/","title":{"rendered":"Do\u011fu Rodoplar\u2019da Kaya Ni\u015fleri"},"content":{"rendered":"<p class=\"wp-block-paragraph\">Kaya ni\u015fleri, en \u00e7ok say\u0131da olan megalitik kaya an\u0131tlar\u0131 grubudur. Da\u011f\u0131l\u0131mlar\u0131 esas olarak Do\u011fu Rodoplar\u2019a, \u00f6zellikle de b\u00f6lgenin merkezi k\u0131sm\u0131na \u00f6zg\u00fcd\u00fcr. Arda Nehri\u2019nin orta ak\u0131\u015f\u0131nda, ayn\u0131 zamanda onun kollar\u0131 olan Borovitsa, Perpere\u015fka, V\u0131rbitsa ve Krumovitsa nehirlerinin havza alanlar\u0131nda ve Oludere Nehri\u2019nin \u00fcst ak\u0131\u015f\u0131nda g\u00f6r\u00fcl\u00fcrler. Genellikle uygun kayalara oyulmu\u015flard\u0131r \u2014 \u00e7o\u011funlukla volkanik t\u00fcf, daha nadiren kumta\u015f\u0131, bazen de daha az s\u0131kl\u0131kla kire\u00e7ta\u015f\u0131 veya sert kayaya. Genellikle dik kayal\u0131k y\u00fczeylere oyulmu\u015flard\u0131r, belirgin kaya k\u00fctlelerinde ve \u00e7o\u011fu zaman \u00f6nemli y\u00fckseklikte yer al\u0131rlar; tek tek ya da gruplar halinde bulunabilirler ve g\u00fcne\u015fli taraf olan kayalar\u0131n g\u00fcney y\u00f6n\u00fcne bakacak \u015fekilde konumlanm\u0131\u015flard\u0131r (istisnalar da mevcuttur).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">En s\u0131k olarak ni\u015fler, kavisli ve geni\u015fleyen odac\u0131klar, dikey a\u00e7\u0131kl\u0131k ve d\u00fcz tabanlara sahiptir. Y\u00fckseklikleri 0,60 ile 1,00 m aras\u0131nda de\u011fi\u015fir, derinli\u011fi yakla\u015f\u0131k 0,40 \u2013 0,45 m, taban geni\u015fli\u011fi 0,30 \u2013 0,50 m, \u00fcst k\u0131s\u0131mda ise 0,20 \u2013 0,40 m\u2019dir. Neredeyse t\u00fcm b\u00fcy\u00fck kompleksler birka\u00e7 yap\u0131y\u0131 i\u00e7erir; en yayg\u0131n olanlar yamuk \u015feklinde a\u00e7\u0131kl\u0131klara sahiptir, ancak baz\u0131lar\u0131 dikd\u00f6rtgen veya oval \u015fekildedir, muhtemelen erozyondan dolay\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bitmemi\u015f kaya ni\u015fleri, yap\u0131m teknolojisi hakk\u0131nda fikir verir. Genellikle \u00f6nce giri\u015f (yamuk \u015fekilli \u00e7er\u00e7eve) tasarlan\u0131r, sonra yukar\u0131dan a\u015fa\u011f\u0131ya do\u011fru bo\u015fluk oyulur ve en sonunda duvarlar d\u00fczeltilir (oyma i\u015flemi muhtemelen demir aletler de\u011fil, ta\u015f ve kemik u\u00e7lu aletlerle yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r). 50 metreden y\u00fcksek oymalar, \u00f6nemli bir ustal\u0131k ve g\u00fcvenli ekipman gerektirir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Genellikle bir kayada 3 ile 100\u2019den fazla kaya ni\u015fi oyulur, nadiren tek tek de rastlan\u0131r. 2021 y\u0131l\u0131 itibar\u0131yla 4200\u2019den fazla ayr\u0131 birim tespit edilmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">En b\u00fcy\u00fck yo\u011funluk, Gluhite Kam\u0131ni (Dilsiz Kayalar) kompleksindedir (burada 0,25 km\u00b2 alanda 459 kaya ni\u015fi bulunmakta olup, ara\u015ft\u0131rmalar s\u0131ras\u0131nda ekip, kaya i\u00e7ine oyulmu\u015f birka\u00e7 halka kaydetmi\u015ftir; bunlar\u0131n, ni\u015flerin oyulmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olan iplerin as\u0131lmas\u0131 i\u00e7in kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir). \u00d6zellikle kaya ni\u015fi kompleksleri, Angel Voyvoda, Nochevo, Zhenda, Dazhdovnitsa, Bezvodno, Sarnitsa, Lisitsite, Chukovo, Chomakovo, Raven, Moryantsi, Efrem, Oreshari, Krasino, Skalina, Shiroko Pole, Dolno Cherkovishte ve Ardino k\u00f6yleri civar\u0131nda yo\u011funla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r.\n\nYay\u0131l\u0131m bat\u0131da Ardino \u2013 Bezvodno \u2013 Murga \u2013 Yonchevo hatt\u0131na kadar, kuzeyde s\u0131n\u0131r Dragoynovski S\u0131rada\u011f\u0131 \u2013 Tatarevo \u2013 Dolno Cherkovishte \u2013 Malko Gradishte\u2019ye ula\u015f\u0131r. G\u00fcney ve do\u011fu s\u0131n\u0131rlar\u0131 tam olarak belirlenememi\u015ftir, \u00e7\u00fcnk\u00fc eksik bilgi mevcuttur, ancak genel olarak do\u011fu s\u0131n\u0131r\u0131, Kovan Kaya mevkiindeki Kralimarkov Kameni (Mezek\u2019in g\u00fcneyinde), g\u00fcney s\u0131n\u0131r\u0131 ise, Chernichevo ve Gugutka k\u00f6yleri yak\u0131nlar\u0131ndaki Maglenik S\u0131rada\u011f\u0131\u2019n\u0131n kuzey yama\u00e7lar\u0131 olarak kabul edilir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00c7o\u011fu bilim insan\u0131, kaya ni\u015flerinin k\u00fclt i\u015flevi ve Trak mezar inan\u00e7lar\u0131yla, ayr\u0131ca g\u00fcne\u015f ve kaya k\u00fcltleriyle ba\u011flant\u0131s\u0131 konusunda hemfikirdir. En yayg\u0131n yorum, bunlar\u0131n Trak mezar rit\u00fcelleriyle ili\u015fkili oldu\u011fudur (ni\u015fler, trapez bi\u00e7imindeki mezarlar\u0131n giri\u015flerine ve kutsal yap\u0131lara ait giri\u015flere benzerlik g\u00f6sterir). Baz\u0131 bilim insanlar\u0131, ni\u015flerin Trak aristokrasisi taraf\u0131ndan kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, baz\u0131lar\u0131 ise s\u0131radan halk\u0131n urnalar\u0131 veya resmi nekropoller olarak hizmet etti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnmektedir. Alternatif hipotezler de vard\u0131r; ni\u015flerin takvimdeki belli g\u00fcnlerle veya adak rit\u00fcelleriyle ili\u015fkili tek seferlik rit\u00fcel uygulamalar\u0131 oldu\u011fu \u00f6ne s\u00fcr\u00fcl\u00fcr. Di\u011fer g\u00f6r\u00fc\u015flere g\u00f6re ise, ni\u015fler \u00f6teki d\u00fcnyaya a\u00e7\u0131lan kap\u0131lar\u0131 simgeler. Baz\u0131 bilim insanlar\u0131 ise bunlar\u0131 B\u00fcy\u00fck Ana Tanr\u0131\u00e7a k\u00fclt\u00fcyle ili\u015fkilendirir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kaya ni\u015fleri, en \u00e7ok say\u0131da olan megalitik kaya an\u0131tlar\u0131 grubudur. Da\u011f\u0131l\u0131mlar\u0131 esas olarak Do\u011fu Rodoplar\u2019a, \u00f6zellikle de b\u00f6lgenin merkezi k\u0131sm\u0131na \u00f6zg\u00fcd\u00fcr.<\/p>","protected":false},"author":1,"featured_media":3090,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[362],"tags":[],"class_list":["post-3247","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-turizam"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/visitkardzhali.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3247","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/visitkardzhali.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/visitkardzhali.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/visitkardzhali.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/visitkardzhali.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3247"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/visitkardzhali.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3247\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3253,"href":"https:\/\/visitkardzhali.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3247\/revisions\/3253"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/visitkardzhali.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3090"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/visitkardzhali.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3247"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/visitkardzhali.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3247"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/visitkardzhali.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3247"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}